คุณเคยสงสัยบ้างไหมว่า “ทำไม Facebook ถึงทำให้คุณติดจนเลิกได้ยาก”
แล้วถ้าผมจะบอกว่า “Facebook algorithm ได้ทำการแฮกสมองของทุกคนที่ใช้งานอย่างต่อเนื่อง”
คุณรู้สึกอย่างไรบ้าง
เคยสังเกตไหมว่า ทำไมเมื่อเราคลิกไลค์ หรือเข้าไปคอมเมนต์ในโพสประเภทใด ไม่นานนัก หลังจากนั้นเราก็จะเห็นแต่โพสที่แสดงเนื้อหาในทัศนคติแบบนั้นขึ้นมามากขึ้นเรื่อยๆ
เช่น เมื่อเราเข้าไปแสดงความเห็นในโพสการเมืองที่เชียร์ขั้วการเมืองหนึ่งๆ อยู่เรื่อยๆ อย่างต่อเนื่อง ไม่นานหลังจากนั้น เราก็จะเห็นแต่โพสที่แสดงความเห็นในทำนองเดียวกันกับโพสก่อนหน้าเหล่านั้น มากกว่าที่จะแสดงโพสที่มีความเห็นต่าง
เรารู้กันอยู่แล้วว่านี่คือ Facebook algorithm หรือการกำหนดวิธีการจัดการการเข้าถึงผู้ใช้ที่ Facebook กำหนดตามพฤติกรรมของเรา
แล้วทำไม Facebook ถึงต้องทำอย่างนั้นล่ะ???
นั่นก็เพราะ Facebook(หรือ พี่มาร์ค) เข้าใจสมอง และจิตใจของมนุษย์เราดีว่า…
จิตใจของเราชอบอะไรที่ตรงกับความคิด ความเชื่อเดิมของเราที่มีอยู่
และ
สมองของมนุษย์เราก็จะตอบสนองด้วยการหลั่งสารสื่อประสาทที่มีชื่อว่า โดปามีน(Dopamine) ที่ทำให้เรารู้สึกเคลิบเคลิ้ม มีความสุข
นานๆเข้า สมองของเราก็จะอยู่ในสภาวะเสพติดโดปามีน(Dopamine craving)
ไม่ต่างจากคนติดยาเสพติดเท่าไหร่นัก แค่อาการน้อยกว่า และไม่ผิดกฏหมาย 555
ตรงนี้ผมไม่แน่ใจว่า พี่มาร์คแกเคยไปเทกคอร์ส Neuroscience ไว้ตั้งแต่เมื่อไหร่
แต่ที่แน่ๆ มันทำให้คนที่เคยบอกว่าจะไม่เล่น Facebook หลายๆคน เมื่อได้ลิ้มลองประสบการณ์จาก Facebook สักพัก ก็ยากที่จะหันหลังกลับให้กับมันเสียแล้ว
เรียกว่า เสียท่าให้ Facebook เสียงานเสียการให้กับมันมามากมายค่อนโลกกันเลยทีเดียว
แถมบางที มีอารมณ์ร่วม มีเรื่องให้กินมาม่ากลางดึกกันบ่อยๆ เช่น เรามักจะเห็นบ่อยๆที่กลุ่มคนที่เชียร์พรรคการเมืองพรรคใดพรรคหนึ่งอยู่ก่อนหน้า เมื่อมีข่าวเชิงลบเกี่ยวกับพรรคนั้นๆ แม้ว่าจะมีหลักฐานที่หนักแน่นแค่ไหน แต่คนกลุ่มนี้ก็สามารถที่จะหาเหตุผลมาลบล้างได้หมด รวมถึงการไปหาหลักฐานมายืนยันถึงด้านดีของพรรคที่ตนเองชอบอยู่ได้ตลอด
Screen-Shot-2017-03-24-at-8.58.11-AM-1024x952
แล้วทำไม เราถึงชอบที่จะรับฟังข้อมูล ความเห็น ที่ตรงกับความเชื่อ หรือความคิดของเรามากกว่าที่จะใช้เหตุผลในการรับฟังความคิดเห็นที่ตรงกันข้ามกับความเชื่อของเราล่ะ
การที่เราเลือกที่จะเชื่อ รวมไปถึงการพยายามหาเหตุผลต่างๆนานามาสนับสนุนในความเชื่อของเรานั้น เค้าเรียกว่า “Confirmational bias”
Screen-Shot-2013-05-07-at-10.12.41-AM
มีการศึกษาพบว่า Confirmational bias เกิดขึ้นเพราะความไม่สมดุลของการทำงานในสมองส่วนหน้า(Prefrontal cortex) ที่ทำหน้าที่เกี่ยวกับการคิดด้วยเหตุผล กับสมองส่วนลึก(Striatum) ที่ทำหน้าที่เกี่ยวข้องกับอารมณ์ และพฤติกรรมแบบอัตโนมัติ และความผิดปกติของยีนส์บางอย่างก็ทำให้มีแนวโน้มที่จะเกิด Confirmational bias ได้เพิ่มขึ้น
Dopaminergic genes predict individual differences in susceptibility to confirmation bias
โดยสรุปก็คือ
  1. มนุษย์เรามีแนวโน้มที่จะคิดในรูปแบบ(Pattern) ที่ตัวเองเคยชิน และเชื่อ(Believe) อย่างอัตโนมัติ(Automatic) เพราะความไม่สมดุลของการทำงานของสมองส่วนเหตุผล(Prefrontal cortex) กับสมองส่วนจิตใต้สำนึก และอารมณ์(Striatum) 
  2. เมื่อเราเลือกที่จะเชื่อในหลักฐาน(Evidence) ที่สอดคล้องกับความเชื่อของเรา เพราะมันง่าย และกระตุ้นให้เกิดสารความสุขคือ โดปามีน หลั่งออกมาได้ง่ายกว่า การที่จะต้องพยายามทำความเข้าใจในหลักฐานที่แย้งกับความเชื่อดั่งเดิมของเรา 
  3. ถ้าเราเข้าใจเรื่อง Confirmation bias ดีแล้ว เราก็ต้องมีสติ(Mindfulness) ทุกครั้งที่จะเชื่อ หรือไม่เชื่อ ในสิ่งต่างๆที่เข้ามา ถ้าเราทำได้ เราก็จะไม่ตกเป็นเหยื่อของการตลาด การเมือง และอื่นๆ ที่เลือกที่จะป้อนเฉพาะข้อมูลที่สอดคล้องกับความเชื่อดั่งเดิมของเรานั่นเอง

 

คิดปรับมุม BrainChef
DoctorT Neuro
ดอกเตอร์ทีนิวโร

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s